الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
8
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
تَذَرَّعَتِ المرأةُ الخُوصَ : آن زن شاخههاى خرما را شكست و كوچك كرد تا حصير ببافد . تَذَرَّعَ فى كلامه : بسرعت سخن گفت و پرچانگى كرد كه تشبيهى است به استفراغ به دهان آوردن مثل عبارت سَفْسَفَ فى كلامه - كه اصلش نامنظّم و سريع سخن گفتن است و از ، سَفِيف الخُوص : يعنى بسرعت بافتن بوريا و زنبيل و حصير گرفته شد . ذرأ : الذَّرْء : يعنى عينيّت بخشيدن خداى تعالى به آنچه را كه آفرينششان را مقدّم داشته است اظهارُ اللّهِ تعالى ما أَبْدَاهُ گفته مىشود : ذَرَأَ اللّهُ الخَلْقَ : يعنى ظاهر موجودات و جرم و جسمشان « 1 » را ايجاد كرد . خداى تعالى گويد : وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ « 2 » 179 / اعراف و آيهء وَ جَعَلُوا لِلَّهِ مِمَّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ وَ الْأَنْعامِ نَصِيباً 136 / انعام يعنى : براى خدا هم نصيبى از آنچه را كه او از زراعت و چهار پايان براى شما موجوديت داده است قرار دادند و آيهء وَ مِنَ الْأَنْعامِ أَزْواجاً يَذْرَؤُكُمْ فِيهِ - 11 / شورى آيهء تَذْرَؤُهُ الرِّيَاحُ - 45 / كهف نيز
--> و در حديثى ديگر « ليس فى القىء وضوء » است در مجمع البحرين حديث فوق چنين است « من ذرعه القىء و هو صائم فلا شيء عليه و من تقيا فعليه اعاده » كسى كه تهوّع بر او غلبه كرد و روزه بود روزهاش قضاء ندارد امّا اگر خودش بعمد قى كند و با انگشت زدن حالت تهوّع پيدا كرد روزهاش اعاده دارد . الوسيط 1 / 310 - مجمع البحرين 1 / 354 به نقل از استبصار 1 / 83 . ( 1 ) عبارت راغب رحمه اللّه براى معنى - ذرأ اللّه الخلق - به صورت - اوجد اشخاصهم هست ، شخص و اشخاص هم در لغت هر جسمى است كه ظهور و بروز داشته باشد و بيشتر به انسان اطلاق مىشود ، پس معنى عبارت به آفرينش انسان برمىگردد يعنى خداوند جسم و بدن انسان و خلق را عينيّت بخشيد . ( 2 ) زيان كنندگانى هستند ، كه بعدش مىگويد دلها و چشمها و گوشها دارند ولى فهم نكردند گوئى كه براى دوزخ آفريده شدهاند .